Interdisciplinary Legal Research

fa مسؤولیت مدنی ناشی از تولید و توزیع محصولات معیوب Civil Liability for the Manufacture and Distribution of Defective Products تخصصي Special پژوهشي Research مسؤولیت مدنی ناشی از تولید و توزیع محصولات معیوب، یکی از مهم‌ترین مباحث در حوزه حقوق مصرف‌کننده و حمایت از زیان‌دیدگان است. در این نوع مسؤولیت، تمرکز بر جبران خسارات ناشی از مصرف کالاهای ناسالم یا دارای نقص ایمنی است، نه صرفاً اثبات تقصیر تولیدکننده. در بسیاری موارد، به‌ویژه در نظام‌های نوین حقوقی، مسؤولیت تولیدکننده ممکن است بدون نیاز به اثبات تقصیر و صرفاً برمبنای وجود عیب در کالا برقرار گردد. این روند موجب توسعه نهادهای حمایتی و افزایش بار مسؤولیت برعهده تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان شده است. در پژوهش حاضر، با تکیه بر مفاهیم بنیادین مسؤولیت مدنی، شرایط تحقق این مسؤولیت در قبال محصولات معیوب بررسی شده و ابعاد حقوقی آن در چهارچوب قوانین موجود در ایران تحلیل می‌گردد. مفهوم عیب، نقش هشدارها، الزامات ایمنی و حدود مسؤولیت تولیدکننده و سایر عوامل در زنجیره توزیع، ازجمله محورهای اصلی این بررسی است. همچنین تلاش شده است تا خلأهای تقنینی و اجرایی در حقوق داخلی که مانع از تحقق حمایت مؤثر از مصرف‌کننده می‌شود، شناسایی گردد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که باوجود پیش‌بینی برخی مقررات حمایتی در قوانین داخلی، نبود قانون جامع و یکپارچه در زمینه مسؤولیت ناشی از محصولات معیوب، زمینه بروز تفسیرهای گوناگون و محدودیت در جبران کامل خسارات را فراهم آورده است. ازاین‌رو، تقویت سازوکارهای نظارتی، تدوین مقررات روشن و الزام‌آور برای تولیدکنندگان و ارتقای آگاهی مصرف‌کنندگان، از مهم‌ترین راهکارهای تحقق مسؤولیت‌پذیری مؤثر در این حوزه محسوب می‌گردد.   Civil liability of production and distribution of defective products is one of the most critical issues in the field of consumer rights and protection of the injured party. In this type of liability, the focus is on compensating damages caused by consumption of unsafe or defective goods, rather than merely proving the producer’s fault. In many cases, especially in modern legal systems, the producer’s liability may be established without the need to prove fault, merely based on the existence of a defect in product. This approach has led to the development of supportive legal mechanisms and an increased burden of responsibility on manufacturers and distributors. This study, grounded in fundamental concepts of civil liability, examines the conditions under which liability for defective products is realized and analyzes its legal dimensions within the framework of existing Iranian laws. Key issues explored include the definition of defect, the role of warnings, safety obligations, and the scope of liability of producers and other actors in the distribution chain. The study also aims to identify legislative and practical gaps in domestic law that hinder effective consumer protection. The findings indicate that despite the existence of some supportive regulations in Iranian law, the absence of a comprehensive and cohesive legal framework on liability for defective products has led to divergent interpretations and limitations in fully compensating damages. Therefore, strengthening supervisory mechanisms, enacting clear and binding regulations for manufacturers, and enhancing consumer awareness are among the most important strategies for ensuring effective accountability in this area.   مسؤولیت مدنی, جبران خسارت, محصول معیوب, حقوق مصرف‌کننده, تقصیر. Civil Liability, Compensation, Defective Product, Consumer Rights, Fault, Strict Liability. 1 19 http://ilrjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1155-1&slc_lang=fa&sid=1 محمدرضا کارگر Mohamadkargar78@gmail.com 10031947532846001382 10031947532846001382 Yes M.A Student in Private Law, University of Urmia, Urmia, Iran. (Corresponding Author) دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. (نویسنده مسؤول) سیامک جعفرزاده s.jafarzadeh@urmia.ac.ir 10031947532846001383 10031947532846001383 No Associate Professor, Department of Jurisprudence and Islamic Law, University of Urmia, Urmia, Iran. دانشیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. سید مهدی قریشی 10031947532846001384 10031947532846001384 No Associate Professor, Department of Jurisprudence and Islamic Law, University of Urmia, Urmia, Iran. دانشیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.