Interdisciplinary Legal Research

fa بررسی مسؤولیت مدنی ناشی از فعل غیرمادی در حقوق ایران Examining Civil Liability Arising from an Immaterial Act in Iranian Law تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">فعل زیان‌بار یکی از ارکان اساسی مسؤولیت مدنی به‌شمار می‌آید، هرچند در گذشته این عنصر غالباً با تقصیر مترادف دانسته می‌شد، اما در نظام‌های حقوقی معاصر که تقصیر تنها مبنای مسؤولیت مدنی نیست، مفهوم فعل زیان‌بار گستره‌ای فراتر از تقصیر دارد. در مباحث حقوقی و فقهی، ذهن غالباً متوجه افعال مادی می‌شود و بسیاری از مقررات قانونی نیز بر این محور استوار است. با این حال، افعال غیرمادی نیز می‌توانند همانند افعال مادی موجبات اضرار به غیر را فراهم آورده و مسؤولیت مدنی ایجاد کنند. افعالی نظیر هتک حرمت، توهین، ایجاد ترس، شهادت دروغ یا اعمالی چون سحر و جادو، از مصادیق غیرمادی‌اند که درصورت تحقق ضرر و اثبات رابطه سببیت با فعل زیان‌بار، موجب ضمان خواهند شد. برخی از این افعال فی‌نفسه ضرر محسوب می‌شوند و برخی، سبب ورود زیان می‌گردند. پرسش اصلی این پژوهش آن است که آیا افعال غیرمادی نیز می‌توانند منشأ مسؤولیت مدنی باشند؟ یافته‌های تحقیق که با رویکرد توصیفی - تحلیلی به‌دست آمده، نشان می‌دهد هرگاه فعل غیرمادی واجد سایر شرایط تحقق مسؤولیت مدنی - ازجمله وجود ضرر و احراز رابطه سببیت - باشد، همانند فعل مادی، از موجبات مسؤولیت به‌شمار می‌رود. وجه مشترک این دسته از افعال، اضرار به غیر است که می‌تواند در اشکال و مصادیق گوناگون جلوه‌گر شود.  </div> <table class="MsoTableGrid" style="border-collapse:collapse; border:none"> <tbody> <tr> <td style="width:461px; padding:0in 7px 0in 7px; height:124px">A harmful act is one of the fundamental pillars of civil liability. Although in the past this element was often regarded as synonymous with “fault”, in modern legal systems-where fault is no longer the sole basis for liability-the concept of a harmful act extends beyond fault. In legal and jurisprudential discourse, attention is generally drawn to material acts, and much of statutory regulation is grounded upon them. Nevertheless, non‑material acts can, just like material ones, cause harm to others and give rise to civil liability. Acts such as defamation, insult, causing fear, false testimony, or practices like sorcery and witchcraft are non‑material in nature, yet, when damage occurs and a causal link to the harmful act is proven, they result in liability. Some of these acts are inherently harmful, while others serve as a cause leading to harm. The central question of this study is whether non‑material acts can constitute grounds for civil liability. The findings-based on a descriptive-analytical approach-show that whenever a non‑material act meets the other conditions for the establishment of civil liability, including the existence of damage and the proof of causation, it stands on equal footing with material acts as a basis for liability. The common feature of this category of acts is the infliction of harm on others, which can manifest in diverse forms and instances.</td> </tr> </tbody> </table> مسؤولیت مدنی, فعل زیان‌بار, افعال غیرمادی, رابطه سببیت, اضرار به غیر. Civil Liability, Harmful Act, Non-Material Acts, Causation, Harm to Others. 105 120 http://ilrjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1136-2&slc_lang=fa&sid=1 Reza Hossein Gandomkar رضا حسین گندمکار 10031947532846001395 10031947532846001395 No Assistant Professor, Department of Private Law, University of Qom, Qom, Iran. استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشگاه قم، قم، ایران. Alireza Entezari Najafabadi علیرضا انتظاری نجف آبادی 10031947532846001396 10031947532846001396 No Assistant Professor, Department of Law, Naraq Branch, Islamic Azad University, Naraq, Iran. استادیار، گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی نراق، مرکزی، ایران Asef Saberi آصف صابری 10031947532846001397 10031947532846001397 Yes Ph.D in Private Law, Al-Mustafa International University, Qom, Iran. (Corresponding Author) دکترای حقوق خصوصی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران. (نویسنده مسؤول)