Interdisciplinary Legal Research

fa التشریع القانونی لإعاده المحاکمه فی العراق ومصر The Legal Framework of Retrial in Iraq and Egypt تخصصي Special پژوهشي Research یهدف البحث إلی تحلیل مدی فاعلیه إعاده المحاکمه فی تحقیق العداله الإداریه، وتصحیح الأخطاء القضائیه، وحمایه حقوق الأفراد، وتقدیم مقترحات لتطویر التنظیم القانونی، ولا سیما فی التشریع العراقی. وتتمثل مشکله البحث فی التساؤل الرئیس حول مدی کفایه التنظیم القانونی لإعاده المحاکمه فی الإجراءات القضائیه الإداریه فی العراق ومصر وإیران لتحقیق العداله الإداریه وضمان حمایه حقوق المتقاضین، ومدی قدره هذه الوسیله الاستثنائیه علی تحقیق التوازن بین ضروره تصحیح الأحکام القضائیه غیر السلیمه وبین المحافظه علی استقرار الأحکام النهائیه وحجیتها. کما تثیر المشکله البحثیه تساؤلات فرعیه تتعلق بمدی استقلال التنظیم القانونی لإعاده المحاکمه فی کل دوله، ومدی ملاءمه القواعد العامه للمرافعات المدنیه لطبیعه المنازعات الإداریه، ومدی اختلاف أثر إعاده المحاکمه فی حمایه المشروعیه الإداریه بین الأنظمه الثلاثه. وتکمن أهمیه البحث فی أهمیه إعاده المحاکمه باعتبارها إحدی الضمانات الإجرائیه لتحقیق العداله، فهی تمثل وسیله قانونیه لمعالجه الأخطاء القضائیه التی قد تؤثر فی حقوق الأفراد أو تؤدی إلی استمرار آثار قرارات إداریه غیر مشروعه. واعتمد البحث علی المنهج المقارن بوصفه المنهج الأساسی، من خلال مقارنه النصوص القانونیه المنظمه لإعاده المحاکمه فی قوانین العراق ومصر وإیران، وتحلیل أوجه التشابه والاختلاف بینها، إلی جانب الاستعانه بالمنهج الوصفی التحلیلی لتحلیل النصوص التشریعیه والفقهیه والأحکام القضائیه ذات الصله، وتوصل البحث إلی مجموعه من النتائج، من أهمها أن إعاده المحاکمه تمثل ضمانه أساسیه لتحقیق العداله الإداریه فی الأنظمه القانونیه الثلاثه، رغم اختلاف أسالیب تنظیمها التشریعی. فقد تبین أن التشریع العراقی یعانی من عدم وجود تنظیم مستقل لإعاده المحاکمه الإداریه لاعتماده علی قانون المرافعات المدنیه، مما یقلل من ملاءمه القواعد المطبقه لطبیعه المنازعات الإداریه، فی حین یتمیز التشریع المصری بوضوح أکبر فی تنظیم حالات وإجراءات التماس إعاده النظر، مع وجود دور فعال للقضاء الإداری فی ضبط تطبیقه.   <table class="MsoTableGrid" style="margin-left:-28px; border-collapse:collapse; border:none" width="699"> <tbody> <tr> <td style="width:548px; padding:0cm 7px 0cm 7px; height:124px">This study aims to analyze the effectiveness of the retrial (petition for reconsideration / re-examination of judgment) in achieving administrative justice, rectifying judicial errors, protecting individual rights, and proposing recommendations to develop the legal framework, particularly within Iraqi legislation. The research problem revolves around the core question of whether the legal framework governing retrial in administrative judicial proceedings across Iraq, Egypt, and Iran is adequate to achieve administrative justice and safeguard litigants’ rights. It further examines the extent to which this exceptional legal remedy can strike a balance between the necessity of rectifying erroneous judicial rulings and preserving the stability and legal authority (res judicata) of final judgments. Moreover, the research problem raises subsidiary questions regarding the degree of legislative autonomy governing retrial in each jurisdiction, the suitability of general civil procedure rules to the distinct nature of administrative disputes, and the disparity among the three legal systems regarding the impact of retrial on protecting administrative legality. The significance of this study lies in the role of retrial as a vital procedural safeguard for achieving justice; it constitutes a legal mechanism to redress judicial errors that may impair individual rights or perpetuate the effects of unlawful administrative decisions. Methodologically, the study adopts the comparative method as its primary approach by juxtaposing the statutory provisions regulating retrial under Iraqi, Egyptian, and Iranian laws, analyzing their similarities and differences. This is complemented by the descriptive-analytical method to scrutinize relevant statutory texts, legal jurisprudence, and judicial precedents. The study yields several key findings, most notably that retrial represents a fundamental guarantee for achieving administrative justice across all three legal systems, despite variations in their legislative approaches. Specifically, Iraqi legislation lacks an independent framework for administrative retrial due to its reliance on the Civil Procedure Code, which undermines the suitability of applicable rules to administrative disputes. In contrast, Egyptian legislation demonstrates greater clarity in regulating the grounds and procedures for petitions for reconsideration (Iltimas I’adat al-Nazar), supported by an active role of the administrative judiciary in governing its application.</td> </tr> </tbody> </table> اعاده المحاکمه, الإجراءات القضائیه, الاداریه, قوانین العراق, قوانین مصر. Retrial, Judicial Procedures, Administrative, Iraqi Laws, Egyptian Laws. 351 381 http://ilrjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1314-10&slc_lang=fa&sid=1 Loa Hasan Sabqani لؤی حسن صبغانی 10031947532846001552 10031947532846001552 Yes PhD Student, Faculty of Law, University of Qom, Qom, Iran. طالب دکتوراه، کلیه القانون، جامعه قم، قم، ایران. Davoud Mohebbi داود محبی 10031947532846001553 10031947532846001553 No Assistant Professor, Faculty of Law, University of Qom, Qom, Iran. استاذ مساعد، کلیه القانون، جامعه قم، قم، ایران.