1- استاد، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران. 2- دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران. (نویسنده مسؤول)
چکیده: (1575 مشاهده)
زمینه و هدف: جنگ‌های داخلی، اعم از درگیری میان دولت و گروه‌های مخالف یا منازعات مسلحانه میان دو یا چند گروه مسلح در یک کشور، از مهم‌ترین بحران‌های کشورهای اسلامی در عصرحاضر محسوب می‌شوند. پیامدهای اجماعی و انسانی این درگیری‌ها در مقایسه با جنگ‌های بین‌المللی، عمیق‌تر و مرگ‌بارتر است. در نزاع‌های مسلحانه داخلی، زنان، کودکان، اقلیت‌های قومی و مذهبی، به دلیل وضعیت ویژه‌ی‌شان، در معرض نقض‌های حقوق بنیادین و آسیب‌های بیشتری قراردارند این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی و تطبیقی، در صدد است مبانی حمایت از بزه‌دیدگان جنگ‌های داخلی را از دیدگاه فقهی و حقوقی بررسی کند. هدف اصلی شناسایی چارچوب‌های فقهی و حقوقی حمایت کیفری از قربانیان است. تحلیل مبانی فقهی و حقوقی در این زمینه می‌تواند گامی مؤثر در تقویت اندیشه حمایت و اجرای عدالت برای بزه‌دیدگان باشد. مواد و روش‌ها: توصیفی- تحلیلی. ملاحظات اخلاقی: تمامی اصول اخلاقی در نگارش این مقاله رعایت شده است. یافته‌ها و نتیجه‌گیری:بررسی وضعیت کشورهای اسلامی درگیر در جنگ‌های داخلی نشان می‌دهد که حمایت‌های حقوقی و اجتماعی از قربانیان، چه در طول جنگ و چه پس از آن، بسیار ناچیز بوده است و عاملان جنایات، با استفاده از طرح صلح و نفوذ سیاسی و اجتماعی، از مجازات مصون مانده و این چرخه معیوب همچنان تداوم یافته است. این امر، ریشه در خلأهای قانونی، چالش‌های فرهنگی، نگرش سیاست‌گذاران، حاکمیت و نهادها اجتماعی دارد.
