1- دانشجوی دکتری قرآن و علوم سیاسی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران. (نویسنده مسؤول) 2- استاد تمام، گروه مطالعات سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران. 3- استادیار، معاون پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار (ع)، قم، ایران.
چکیده: (710 مشاهده)
مسأله مشروعیت، بهمعنای حقانیت حکمرانی و توجیه اطاعتپذیری، از بنیادیترین مباحث فلسفه سیاسی است که نظریههای گوناگونی همچون مشروعیت الهی، سنتی، کاریزماتیک، قرارداد اجتماعی و دموکراسی برای آن ارائه شده است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی - تحلیلی و با بهرهگیری از روش تفسیر موضوعی - استنطاقی قرآن کریم، به تحلیل نظاممند مبانی مشروعیت نظام سیاسی در اندیشه قرآنی آیتا... العظمی خامنهای میپردازد. اهمیت این تحقیق ازآنروست که تاکنون پژوهش جامعی با تمرکز بر قرآن کریم درباره مبانی مشروعیت در اندیشه سیاسی ایشان سامان نیافته است. پرسش اصلی پژوهش این است که: «مبانی قرآنی مشروعیت نظام سیاسی در اندیشه آیتا... العظمی خامنهای چیست و چگونه تبیین میشود؟». یافتههای تحقیق نشان میدهد که مشروعیت در اندیشه ایشان دارای ماهیتی دو ساحتی و «الهی - مردمی» است: ساحت الهی آن ریشه در نصب عام فقیه جامعالشرایط از سوی امام معصوم (ع) دارد که مستند به مفاهیم قرآنی ولایت، اطاعت از اولیالأمر و امامت است؛ ساحت مردمی آن، هرچند منشأ مشروعیت نیست، اما بهمنزله شرط تحقق و عامل عینیتیابی این مشروعیت در قالب «مقبولیت عمومی» عمل میکند که مستند به آموزههای قرآنی شورا و خلافت انسان است. بر این اساس، ایشان مشروعیت نظام سیاسی در عصر غیبت را منوط به تحقق همزمان «اهلیت شرعی» (نصب عام) و «مقبولیت مردمی» (انتخاب) میدانند. این نظریه درنهایت بهعنوان الگویی بدیع، جمع میان حقالله و حقالناس را در عرصه حکمرانی دینی تبیین میکند.
