Interdisciplinary Legal Research

fa تحلیل فقهی - حقوقی حد محاربه در صورت ارتکاب قتل و یا جرح A Jurisprudential and Legal Analysis of the Punishment for Moharebeh in Cases of Murder or Injury تخصصي Special پژوهشي Research زمینه و هدف: محاربه از مهم‌ترین جرائم حدی در فقه اسلامی است که در آیه ۳۳ سوره مائده به آن اشاره شده است. در فرضی که محارب مرتکب قتل یا جرح شود، سؤال از تقدم و تأخر مجازات قصاص و حد محاربه، همچنین اختیارات حاکم شرع، محل اختلاف میان فقهای امامیه است. در فرضی که محارب مرتکب قتل یا جرح گردد، بحث‌های دامنه‌داری پیرامون چگونگی اجرای حد و نحوه جمع میان حدود و قصاص شکل گرفته است. مسأله اصلی این است که آیا در صورت ارتکاب قتل توسط محارب، امام یا حاکم شرع همچنان در اجرای حدود اربعه مخیر است یا آنکه مجازات قتل تعیّن می‌یابد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه به روش تحلیلی- توصیفی عمل شده است. ملاحظات اخلاقی: تمامی اصول اخلاقی در نگارش این مقاله رعایت شده است. یافته‌ها و  نتیجه‌گیری: این مقاله با بررسی آرای فقهای امامیه از متقدمان تا متأخران، سه دیدگاه عمده را تحلیل کرده است. اول، تخییر مطلق حاکم حتی در فرض قتل. دوم، تعیّن قتل در صورت قتل توسط محارب و سوم، تفصیل بین قتل به‌قصد مال و غیر آن. سپس به تطبیق این نظرات با مواد ۲۸۳ تا ۲۸۵ قانون مجازات اسلامی، آراء وحدت رویه دیوان عالی کشور و نظریات مشورتی اداره حقوقی قوه قضاییه به‌صورت تطبیقی و مشروح پرداخته و نشان داده است که قانون‌گذار جمهوری اسلامی ایران، نظریه تخییر را پذیرفته و با فقه متأخر هماهنگ عمل کرده است. این مقاله نشان می‌دهد که مبنای قانون در این زمینه، به‌درستی بر تفکیک میان حق‌الناس (قصاص) و حق‌الله (حد محاربه) استوار شده و انسجام قابل قبولی میان فقه و قانون حاصل شده است.   <div style="text-align: justify;">Background and Aim: Moharebeh is one of the most significant hadd crimes in Islamic jurisprudence, which is mentioned in verse 33 of Surah al-Ma’idah. In cases where the perpetrator of moharebeh commits murder or causes injury, the precedence and sequence of the punishment of qisas (retribution) and the hadd punishment for moharebeh, as well as the authority of the Islamic judge, have been subjects of dispute among Imami jurists. When the perpetrator of moharebeh commits murder or inflicts injury, extensive discussions have taken place regarding the manner of implementing the hadd punishment and how to reconcile hadd punishments with qisas. The main issue is whether, in the event of murder by the perpetrator of moharebeh, the Imam or Islamic judge still has discretion in choosing among the four hadd punishments, or if the punishment for murder becomes obligatory. Materials and Methods: The research method in this article was descriptive-analytical. Ethical Considerations All ethical principles have been followed in writing this article. Findings & Conclusion: This article, by examining the opinions of Imami jurists from earlier scholars to contemporaries, analyzes three major views. The first view is the absolute discretion of the judge, even in cases involving murder. The second asserts that the punishment of death becomes mandatory if the mohareb commits murder, and the third differentiates between murder committed for the purpose of property acquisition and other motives. The article then comparatively and comprehensively examines these opinions in light of Articles 283 to 285 of the Islamic Penal Code, the Supreme Court’s precedential rulings, and the advisory opinions issued by the Legal Department of the Judiciary. It demonstrates that the legislator of the Islamic Republic of Iran has adopted the theory of judicial discretion and has acted in accordance with the positions of later jurists. The article concludes that the basis of the law in this regard has rightly distinguished between people’s private rights (qisas) and God’s right (the hadd punishment for moharebeh), and that a reasonable consistency between jurisprudence and statutory law has been achieved.</div> حد محاربه, محاربه, حد. Punishment for Moharebeh, Moharebeh, Hadd. 23 34 http://ilrjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-694-2&slc_lang=fa&sid=1 Anahita Safapour آناهیتا صفاپور Anahitasafapoor2021@gmail.com 10031947532846001229 0009-0002-1124-9867 Yes Ph.D Student, Department of Criminal Law & Criminology, Faculty of Humanity, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran. (Corresponding Author) دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران. (نویسنده مسؤول) Khatereh Shahinfard خاطره شاهین فرد Mr.atashzar@yahoo.com 10031947532846001230 10031947532846001230 No Assistant Professor, Department of Criminal Law & Criminology, Faculty of Humanity, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran. استادیار، گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.