fa واکاوی نظریه وجوب وضعی دیه در قتل خطایی در مقایسه با نظریه تکلیفی؛ با رویکردی بر آرای امام خمینی، آیت‌اله خویی و صاحب جواهر و قوانین موضوعه تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:14px;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Mitra;">زمینه و هدف:</span></span></strong> <span style="font-family:Mitra;">دست&shy;یابی به نحوه چگونگی فرآیند انتقال ضمان از قاتل به عاقله، بنیان پژوهش و منشاء شکل&shy;گیری واکاوی نظریه وجوب وضعی دیه در قتل خطائی در مقایسه با نظریه تکلیفی را پایه&shy;گذاری نموده است. تحلیل این جایگاه و واکاوی آن در آموزه&shy;های فقهی مکتب امامیه با تأکید بر آراء و اندیشه&shy;های امام خمینی، آیت‌اله خویی و صاحب جواهر و قوانین موضوعه ایران از اهداف این تحقیق است.</span><span style="color:black;"><span style="font-family:Mitra;"></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Mitra;">مواد و روش‌ها:</span></span></strong> <span style="font-family:Mitra;">‌</span><span style="font-family:Mitra;">این پژوهش کتابخانه‌ای و به شیوه‌ی پژوهش‌های</span><span style="font-family:Mitra;"> توصیفی</span><span style="font-family:Mitra;">-</span><span style="font-family:Mitra;">تحلیلی </span><span style="font-family:Mitra;">به اجرا درآمده است</span><span style="color:black;"><span style="font-family:Mitra;">.</span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Mitra;">ملاحظات اخلاقی:</span></span></strong> <span style="font-family:Mitra;">در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است</span><span style="font-family:Mitra;">.</span><span style="color:black;"><span style="font-family:Mitra;"></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Mitra;">یافته‌ها:</span></span></strong> <span style="font-family:Mitra;">نتایج پژوهش نشان می&shy;دهد صاحب جواهر اولین فقیهی است که ضمان ابتدایی عاقله را نپذیرفته است. پس از او، آیت‌اله خویی این نظر را تقویت کرده است. یافته&shy;های پژوهش حکایت از دو رویکرد فقهی می&shy;نماید؛ امام خمینی قائل است حکم اولیه دیه&shy; قتل خطائی، بر عهده عاقله و ثبوت آن بر عاقله از باب وجوب وضعی است. در حالیکه صاحب جواهر و آیت‌اله خویی معتقدند ثبوت دیه از باب وجوب تکلیفی است نه وضعی</span><span style="color:black;"><span style="font-family:Mitra;">.</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Mitra;"></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Mitra;">نتیجه‌گیری:</span></span></strong> <span style="font-family:Mitra;">نظر نگارنده بر آن است که کاوش&shy;های فقهی بر معتبر بودن وجوب وضعی تصریح دارد، گرچه برخی از بزرگان اصحاب بر وجوب تکلیفی بودن الزام عاقله موافقت نموده‌اند.</span></span> <strong>Background and Aim</strong>: The process of transferring the duty to pay blood money from the killer to his/her relatives is the aim of this article. We focus on the opinions of Imam Khomeini, Ayatollah Khoei, Saheb Javaher and Iranian statutory laws.<br> <strong>Materials and Methods</strong>: This research has been carried out in a library using descriptive-analytical research methods.<br> <strong>Ethical Considerations:</strong> Ethical considerations related to writing texts and referring to sources was observed.<br> <strong>Findings:</strong> The results of the research show that Saheb Javaher is the first jurist who did not accept the duty of relatives to pay blood money in unintentional homicide. After him, Ayatollah Khoei has reinforced this view. Imam Khomeini, however has a different view.<br> <strong>Conclusion:</strong> The authors belive that it is duty of relatives to pay blood money in unintentional homicide. وجوب وضعی دیه, قتل خطایی, وجوب تکلیفی, عاقله. Duty to Pay Blood Money, Unintentional Homicide, Relatives. 43 57 http://ilrjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-271-1&slc_lang=fa&sid=1 Amir poorshahroodi امیر پورشاهرودی Amir.poorshahroodi@gmail.com 1003194753284600730 1003194753284600730 Yes PhD Student, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Law, Babol Branch, Islamic Azad University, Babol, Iran. دانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران. Akbar Fallah اکبر فلاح Akbar.fallah4040@gmail.com 1003194753284600731 1003194753284600731 No Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Law, Babol Branch, Islamic Azad University, Babol, Iran. (Corresponding Author) استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران. (نویسنده مسؤول) Ali Faghihi علی فقیهی Ali.faghihi336@gmail.com 1003194753284600732 1003194753284600732 No Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Law, Babol Branch, Islamic Azad University, Babol, Iran. استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران. Mohammad Ali Kheirollahi محمد علی خیراللهی Mohammadalikheirollahi2@gmail.com 1003194753284600733 1003194753284600733 No Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Law, Babol Branch, Islamic Azad University, Babol, Iran. استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.