fa مروری بر حل و فصل اختلافات تجاری بین‌المللی با تمرکز بر داوری الکترونیکی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="background:white"><span style="font-family:Mitra"><span style="color:black">مقاله حاضر به تبیین و تحلیل جایگاه داوری الکتر<span style="line-height:2;">ونیکی در نظام حل‌وفصل اختلافات تجاری بین‌المللی می‌پردازد. تحول ساختار تجارت جهانی و گسترش قراردادهای مبتنی بر فناوری‌های نوین ارتباطی، کارآمدی شیوه‌های سنتی رسیدگی را با محدودیت‌هایی همچون هزینه‌های بالا، اطاله دادرسی و دشواری‌های صلاحیتی مواجه ساخته است. از این‌رو، تبیین سازوکارهای جایگزین، به‌ویژه داوری الکترونیکی، به‌عنوان پاسخی متناسب با اقتضائات اقتصاد دیجیتال، ضرورتی نظری و کاربردی یافته است. هدف این نوشتار، روشن‌سازی مفهوم، مبانی حقوقی و کارکردهای داوری الکترونیکی و بررسی نسبت آن با قواعد حاکم بر داوری سنتی در اسناد بین‌المللی و حقوق داخلی است. مقاله با رویکردی توصیفی</span></span></span></span></span><span style="line-height:2;"><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="background:white"><span style="font-family:Mitra"><span style="color:black">&ndash;</span></span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="background:white"><span style="font-family:Mitra"><span style="color:black"><span style="line-height:2;">تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای به بررسی اعتبار توافق‌نامه داوری الکترونیکی، نحوه برگزاری رسیدگی‌های مجازی و چالش‌های شناسایی و اجرای آرای صادره می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که گرچه چارچوب‌های بین‌المللی با پذیرش مفهوم داده‌پیام و تفسیر موسع از شرط کتبی بودن، زمینه پذیرش داوری الکترونیکی را فراهم ساخته‌اند، اما خلأهای تقنینی و ابهامات اجرایی در برخی نظام‌های حقوقی، از جمله در حقوق ایران، مانع بهره‌برداری کامل از ظرفیت‌های آن است. در نتیجه، تقویت زیرساخت‌های حقوقی و فنی، شرط اساسی </span>نهادینه‌سازی مؤثر داوری الکترونیکی در عرصه تجارت فراملی به شمار می‌آید.</span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="background:white"><span style="font-family:" vazirmatn=""><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <table class="MsoTableGrid" style="border-collapse:collapse; border:none"> <tbody> <tr> <td style="width:461px; padding:0in 7px 0in 7px; height:124px"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This article seeks to elucidate and analyze the position of electronic arbitration within the framework of international commercial dispute resolution. The transformation of the global trade structure and the proliferation of contracts grounded in modern communication technologies have exposed the limitations of traditional adjudicatory mechanisms, including high costs, protracted proceedings and jurisdictional complexities. Consequently, the articulation of alternative mechanisms - particularly electronic arbitration - has acquired both theoretical and practical significance as a response aligned with the exigencies of the digital economy. The present study aims to clarify the concept, legal foundations and functions of electronic arbitration, as well as to examine its relationship with the rules governing traditional arbitration under international instruments and domestic legal systems. Adopting a descriptive-analytical approach and relying on library-based research, the article explores the validity of electronic arbitration agreements, the conduct of virtual proceedings and the challenges related to the recognition and enforcement of arbitral awards rendered in electronic form. The findings indicate that, although international frameworks - through the recognition of the concept of &ldquo;data messages&rdquo; and an expansive interpretation of the written-form requirement - have paved the way for the acceptance of electronic arbitration, legislative gaps and practical ambiguities in certain legal systems, including Iranian law, hinder the full utilization of its potential. Accordingly, the strengthening of legal and technical infrastructures constitutes an essential prerequisite for the effective institutionalization of electronic arbitration in the sphere of transnational commerce.</span><b><i><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></i></b></span></span></span></td> </tr> </tbody> </table> حل اختلاف, اختلافات تجاری بین المللی, داوری سنتی, داوری الکترونیکی. Dispute Resolution, International Commercial Disputes, Traditional Arbitration, Electronic Arbitration. 95 104 http://ilrjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1136-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahdie Rajabzade مهدیه رجب زاده St_m.rajabzade@urmia.ac.ir 10031947532846001392 10031947532846001392 No M.A Student in Private Law, Faculty of Humanity, University of Urmia, Urmia, Iran. دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی, دانشکده ادبیات و علوم انسانی, دانشگاه ارومیه, ارومیه, ایران. Siamak Jafarzade سیامک جعفرزاده s.jafarzadeh@urmia.ac. 10031947532846001393 10031947532846001393 Yes Associate Professor, Department of Jurisprudence, Faculty of Humanity, University of Urmia, Urmia, Iran. (Corresponding Author) دانشیار، گروه فقه و حقوق اسلامی, دانشکده ادبیات و علوم انسانی, دانشگاه ارومیه, ارومیه, ایران. (نویسنده مسؤول) Seyed Mahdi Ghoreishi سیدمهدی قریشی sm.gorshi@urmia.ac.ir 10031947532846001394 10031947532846001394 No Associate Professor, Department of Jurisprudence, Faculty of Humanity, University of Urmia, Urmia, Iran. دانشیار، گروه فقه و حقوق اسلامی, دانشکده ادبیات و علوم انسانی, دانشگاه ارومیه, ارومیه, ایران.