Interdisciplinary Legal Research

fa چالش‌های کیفری برداشت عضو از بیماران مرگ مغزی در حقوق ایران و اسناد بین‌المللی Brain Death and Criminal Liability Challenges Regarding Organ Procurement in the Iranian Legal System and International Documents تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">تحولات نوین پزشکی با چالش در مفاهیم سنتی حیات، مرز مسؤولیت کیفری را مبهم ساخته است. مرگ مغزی تقابلی میان ضرورت نجات جان و صیانت از حق بر حیات ایجاد نموده که بازخوانی مفاهیم جرم‌شناختی را در پرتو واقعیت‌های مدرن ایجاب می‌کند. این پژوهش با هدف واکاوی چالش‌های کیفری برداشت عضو و سنجش هم‌سویی با استانداردهای بین‌المللی، به روش توصیفی - تحلیلی و بررسی قانون مجازات ۱۳۹۲ و آرای وحدت رویه انجام یافت. یافته‌ها نشان می‌دهد ابهام در مفاهیم «حیات مستقر» و «غیرمستقر» در ماده ۴۷۲ قانون مجازات، کادر پزشکی را در معرض اتهام قتل عمد یا جنایت بر میت قرار می‌دهد. عدم تفکیک صریح مرگ حقوقی از مرگ مغزی در قانون، موجب تشتت در احکام ارث و قصاص گشته است، درحالی‌که اسناد بین‌المللی بر «خودمختاری بیمار» تأکید دارند، در ایران اولویت اذن ولی‌دم بر وصیت متوفی، چالشی جدی در انطباق با اعلامیه استانبول محسوب می‌شود. همچنین یافته‌ها مؤید آن است که خلأ نظام کیفری افتراقی، منجر به تسری قواعد عمومی قتل به اقدامات درمانی گشته که با امنیت قضایی پزشکان در تضاد است. نتایج نشان می‌دهد رویه قضایی فعلی بیش از مصلحت عمومی، بر احتیاط‌های فقهی استوار بوده که مانع اجرای پروتکل‌های سازمان جهانی بهداشت می‌گردد. درنهایت، یافته‌ها بر ضرورت جرم‌انگاری مستقل رفتارهای خارج از پروتکل و بازتعریف واقعه فوت در آرای وحدت رویه جهت هماهنگی با حقوق بین‌الملل کیفری تأکید دارد.</div> Recent medical advancements have challenged traditional concepts of life, obscuring the boundaries of criminal liability. Brain death creates a tension between the necessity of saving lives and the protection of the right to life, necessitating a re-evaluation of criminological concepts in light of modern realities. This research aims to analyze the criminal challenges of organ harvesting and assess its alignment with international standards using a descriptive-analytical method, focusing on the 2013 Islamic Penal Code and unified judicial precedents. The findings indicate that the ambiguity surrounding the concepts of "stable life" and "unstable life" in Article 472 of the Penal Code exposes medical personnel to charges of intentional murder or crimes against a cadaver. The lack of a clear legislative distinction between legal death and brain death has led to inconsistent rulings regarding inheritance and qisas (retribution). While international documents emphasize "patient autonomy," the prioritization of the legal guardian's consent over the deceased’s will in Iran remains a significant challenge for compliance with the Declaration of Istanbul. Furthermore, the findings suggest that the absence of a differentiated criminal system leads to the application of general homicide rules to medical interventions, contradicting the judicial security of physicians. The results show that current judicial procedures rely more on jurisprudential caution than public interest, hindering the implementation of World Health Organization protocols. Ultimately, the findings emphasize the need for independent criminalization of extra-protocol conduct and the redefinition of the "event of death" in unified judicial precedents to harmonize with international criminal law.   مرگ مغزی, مسؤولیت کیفری, پیوند اعضا, حیات مستقر, اسناد بین‌المللی. Brain Death, Criminal Liability, Organ Transplantation, Stable Life, International Instruments 61 74 http://ilrjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-986-1&slc_lang=fa&sid=1 Mobina Mahdavi مبینا مهدوی mobinamahdavi812@gmail.com 10031947532846001381 10031947532846001381 Yes M.A in Criminal Law and Criminology, Rafsanjan Branch, Islamic Azad University, Rafsanjan, Iran. کارشناس ارشد حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد رفسنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، رفسنجان، ایران.