بازار بورس یکی از مهمترین عرصههای فعالیت اقتصادی است که تصمیمات و مداخلات دولت در آن میتواند آثار مستقیم و گستردهای بر سرمایهگذاران بر جای گذارد. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی مسئولیت مدنی دولت در زیانهای ناشی از بورس در سه نظام حقوقی ایران، ایالاتمتحده آمریکا و فرانسه انجامشده است. روش تحقیق بهصورت توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد کاربردی انجام شده و دادهها با استفاده از منابع کتابخانهای و اسناد حقوقی معتبر گردآوری شدهاند. تحلیلها نیز بر اساس مطالعه تطبیقی و بررسی رویههای قانونی و قضایی سه کشور صورت گرفته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که در ایران، مسئولیت مدنی دولت عمدتاً بر مبنای تقصیر و در چارچوب فعالیتهای تصدیگری تعریف شده است؛ اما استثناء اعمال حاکمیتی، دشواری اثبات رابطه سببیت، ابهام در حدود تقصیر مقامات و طولانی بودن رسیدگیهای قضایی مانع از جبران مؤثر خسارت سرمایهگذاران میشود. در ایالات متحده، قانون FTCA با ایجاد محدودیتهای مشخص، تنها در مواردی که کارکنان دولت مرتکب تقصیر غیر اختیاری شده باشند مسئولیت را میپذیرد و تصمیمات سیاستی را از دایره مسئولیت خارج میکند. در فرانسه، با پذیرش مسئولیت بدون تقصیر و نقش گسترده شورای دولتی فرانسه، نظام حقوقی رویکرد حمایتیتری نسبت به زیاندیدگان و سرمایهگذاران اتخاذ کرده و امکان جبران مالی و حتی اقدامات اصلاحی را فراهم میسازد. نتایج نهایی نشان میدهد که نظام حقوقی ایران میتواند با بازنگری در استثناء اعمال حاکمیتی، تخصصیسازی رسیدگیها، افزایش شفافیت و اقتباس هوشمندانه از سازوکارهای حمایتی فرانسه و محدودیتهای تعادلی آمریکا، ظرفیت جبران خسارت سرمایهگذاران را بهطور قابل ملاحظهای ارتقا دهد.
farhanian V, akhondi S. Government Civil Liability for Stock Market Losses in Iranian, American, and French Law. ILR 2026; 7 (2) : 8 URL: http://ilrjournal.ir/article-1-334-fa.html
فرهانیان وحید، آخوندی سارا. مسئولیت مدنی دولت در زیانهای ناشی از بورس در حقوق ایران و حقوق آمریکا و فرانسه. پژوهشهای حقوقی میانرشتهای. 1405; 7 (2)
.png)
