1- دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 2- استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. (نویسنده مسؤول)
چکیده: (165 مشاهده)
بازار بورس یکی از مهمترین عرصههای فعالیت اقتصادی است که تصمیمات و مداخلات دولت در آن میتواند آثار مستقیم و گستردهای بر سرمایهگذاران برجای گذارد. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی مسؤولیت مدنی دولت در زیانهای ناشی از بورس در سه نظام حقوقی ایران، ایالات متحده آمریکا و فرانسه انجام شده و تلاش دارد روشن سازد که هریک از این کشورها چگونه میان اقتدار دولت، آزادی عمل سیاستگذاری و حمایت از حقوق سرمایهگذاران توازن برقرار میکنند. مسأله اصلی تحقیق، بررسی خلأها و چالشهای موجود در نظام حقوقی ایران در زمینه امکان مطالبه خسارت از دولت در پی تصمیمات یا اقدامات زیانبار مرتبط با بازار بورس است. روش تحقیق بهصورت توصیفی - تحلیلی و با رویکرد کاربردی انجام شده و دادهها با استفاده از منابع کتابخانهای و اسناد حقوقی معتبر گردآوری شدهاند. تحلیلها نیز براساس مطالعه تطبیقی و بررسی رویههای قانونی و قضایی سه کشور صورت گرفته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که در ایران، مسؤولیت مدنی دولت عمدتاً برمبنای تقصیر و در چهارچوب فعالیتهای تصدیگری تعریف شده است، اما استثنای اعمال حاکمیتی، دشواری اثبات رابطه سببیت، ابهام در حدود تقصیر مقامات و طولانیبودن رسیدگیهای قضایی مانع از جبران مؤثر خسارت سرمایهگذاران میشود. در ایالات متحده، قانون FTCA با ایجاد محدودیتهای مشخص، تنها در مواردی که کارکنان دولت مرتکب تقصیر غیراختیاری شده باشند، مسؤولیت را میپذیرد و تصمیمات سیاستی را از دایره مسؤولیت خارج میکند. در فرانسه، با پذیرش مسؤولیت بدون تقصیر و نقش گسترده شورای دولتی فرانسه، نظام حقوقی رویکرد حمایتیتری نسبت به زیاندیدگان و سرمایهگذاران اتخاذ کرده و امکان جبران مالی و حتی اقدامات اصلاحی را فراهم میسازد. نتایج نهایی نشان میدهد که نظام حقوقی ایران میتواند با بازنگری در استثنای اعمال حاکمیتی، تخصصیسازی رسیدگیها، افزایش شفافیت و اقتباس هوشمندانه از سازوکارهای حمایتی فرانسه و محدودیتهای تعادلی آمریکا، ظرفیت جبران خسارت سرمایهگذاران را بهطور قابل ملاحظهای ارتقا دهد.
Farhanian V, Akhondi S. Government Civil Liability for Stock Market Losses in Iranian, American, and French Law. ILR 2026; 7 (3) URL: http://ilrjournal.ir/article-1-334-fa.html
فرهانیان وحید، آخوندی سارا. مسؤولیت مدنی دولت در زیانهای ناشی از بورس در حقوق ایران و حقوق آمریکا و فرانسه. پژوهشهای حقوقی میانرشتهای. 1405; 7 (3)
.png)
