1- استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشگاه قم، قم، ایران. 2- استادیار، گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی نراق، مرکزی، ایران 3- دکترای حقوق خصوصی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران. (نویسنده مسؤول)
چکیده: (41 مشاهده)
فعل زیانبار یکی از ارکان اساسی مسؤولیت مدنی بهشمار میآید، هرچند در گذشته این عنصر غالباً با تقصیر مترادف دانسته میشد، اما در نظامهای حقوقی معاصر که تقصیر تنها مبنای مسؤولیت مدنی نیست، مفهوم فعل زیانبار گسترهای فراتر از تقصیر دارد. در مباحث حقوقی و فقهی، ذهن غالباً متوجه افعال مادی میشود و بسیاری از مقررات قانونی نیز بر این محور استوار است. با این حال، افعال غیرمادی نیز میتوانند همانند افعال مادی موجبات اضرار به غیر را فراهم آورده و مسؤولیت مدنی ایجاد کنند. افعالی نظیر هتک حرمت، توهین، ایجاد ترس، شهادت دروغ یا اعمالی چون سحر و جادو، از مصادیق غیرمادیاند که درصورت تحقق ضرر و اثبات رابطه سببیت با فعل زیانبار، موجب ضمان خواهند شد. برخی از این افعال فینفسه ضرر محسوب میشوند و برخی، سبب ورود زیان میگردند. پرسش اصلی این پژوهش آن است که آیا افعال غیرمادی نیز میتوانند منشأ مسؤولیت مدنی باشند؟ یافتههای تحقیق که با رویکرد توصیفی - تحلیلی بهدست آمده، نشان میدهد هرگاه فعل غیرمادی واجد سایر شرایط تحقق مسؤولیت مدنی - ازجمله وجود ضرر و احراز رابطه سببیت - باشد، همانند فعل مادی، از موجبات مسؤولیت بهشمار میرود. وجه مشترک این دسته از افعال، اضرار به غیر است که میتواند در اشکال و مصادیق گوناگون جلوهگر شود.
Gandomkar R H, Najafabadi A E, Saberi A. Examining Civil Liability Arising from an Immaterial Act in Iranian Law. ILR 2026; 7 (2) :105-120 URL: http://ilrjournal.ir/article-1-344-fa.html
گندمکار رضا حسین، انتظاری نجف آبادی علیرضا، صابری آصف. بررسی مسؤولیت مدنی ناشی از فعل غیرمادی در حقوق ایران. پژوهشهای حقوقی میانرشتهای. 1405; 7 (2) :105-120
.png)
