1- دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق خصوصی، مؤسسه آموزش عالی اشراق بجنورد، بجنورد، ایران. (نویسنده مسؤول) 2- استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران. 3- دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران. 4- کارشناس ارشد رشته حقوق جزا و جرم شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهشد، ایران.
چکیده: (169 مشاهده)
گسترش فناوریهای اطلاعاتی و وابستگی روزافزون نظام عدالت کیفری به دادهها و شواهد دیجیتال، ادله الکترونیکی را به یکی از مهمترین ابزارهای اثبات در دادرسی کیفری تبدیل کرده است. با اینحال، ماهیت ناملموس، تغییرپذیر و آسیبپذیر این ادله، خطر تحریف، حذف، دستکاری یا گسست در زنجیره حفاظت را افزایش داده و ضرورت بهرهگیری از سازوکارهای تخصصی برای تضمین اصالت، تمامیت و قابلیت استناد آنها را آشکار ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش پلیس فتا و کارشناسان رسمی دادگستری در اعتباربخشی به ادله الکترونیکی و شناسایی چـالشهای حقوقی و فنی حاکم بر فـرایند کشف، جمعآوری، ثبت، مستندسازی، نگهداری و ارزیابی این ادله انجام شده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانهای، قوانین موضوعه، اسناد حقوقی و پژوهشهای علمی مرتبط است و دادهها با رویکردی تلفیقی در حوزه حقوق و فناوری تحلیل شدهاند. یافتهها نشان میدهد پلیس فتا در مرحله کشف جرم، شناسایی منابع داده، توقیف و استخراج اطلاعات و حفظ زنجیره نگهداری، نقشی بنیادی دارد؛ در مقابل، کارشناسان رسمی دادگستری از طریق ارزیابی فنی، تشخیص اصالت و تمامیت دادهها، تحلیل فرادادهها و بررسی احتمال دستکاری، نقش تکمیلی و تخصصی ایفا میکنند. با وجود این، فقدان استانداردهای ملی یکپارچه، ناهماهنگی نهادی، کمبود نیروی متخصص، ضعف آموزشهای حرفهای و ناآشنایی برخی مقامات قضایی با اقتضائات ادله دیجیتال، کارآمدی این فرایند را محدود میسازد. نتیجه آنکه ارتقاء اعتبار ادله الکترونیکی مستلزم تدوین پروتکلهای ملی، تقویت همکاری ساختاریافته میان پلیس فتا و کارشناسان رسمی، توسعه آموزشهای تخصصی، ارتقاء سواد فناورانه قضات و ایجاد نظام نظارت کیفی مستمر است.
khani F, Khany M, Sedaghat S H, Naseri Pouryazdi M. The Role of the Iranian Cyber Police and Official Experts in Establishing the Credibility of Electronic Evidence. ILR 2024; 5 (3) : 7 URL: http://ilrjournal.ir/article-1-351-fa.html
خانی فاطمه، خانی محمد، صداقت سیدهادی، ناصری پوریزدی محسن. نقش پلیس فتا و کارشناسان رسمی در اعتبار ادله الکترونیکی. پژوهشهای حقوقی میانرشتهای. 1403; 5 (3)
.png)
