استقلال قضایی از الزامات اساسی دادرسی عادلانه و از مهم‌ترین تضمین‌های قانون‌مداری در فرایند کیفری است؛ بااین‌حال، استقلال قاضی نباید به معنای مصونیت مطلق تصمیم قضایی از نظارت و کنترل قانونی تلقی شود. مسأله اصلی پژوهش، تبیین حدود استقلال قاضی در فرآیند صدور، نظارت و کنترل احکام کیفری و بررسی چگونگی جمع میان استقلال قضایی، نظارت قانونی و ضرورت پاسخگویی قضایی است. پژوهش حاضر با هدف تبیین مبانی و حدود استقلال قضایی در صدور احکام کیفری، بررسی حدود مداخله مراجع بالاتر در کنترل آراء، تبیین نقش دیوان عالی کشور در تضمین قانون‌مداری و شناسایی عوامل تحدیدکننده استقلال قاضی و آثار آن بر کیفیت احکام کیفری انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی و شیوه گردآوری داده‌ها کتابخانه‌ای است و با بررسی قوانین و مقررات مرتبط، منابع حقوقی و آثار علمی موجود، ابعاد مختلف استقلال قضایی در فرایند کیفری تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد استقلال قضایی و نظارت قضایی، در صورت رعایت حدود صلاحیت قانونی، دو اصل متعارض نیستند، بلکه مکمل یکدیگرند. استقلال قاضی مستلزم مصونیت وی از مداخلات غیرقضایی و فشارهای مؤثر بر تصمیم‌گیری است، درحالی‌که نظارت مراجع بالاتر باید در چهارچوب صلاحیت قانونی و با هدف کنترل رعایت قانون، اصلاح خطاهای قضایی و تضمین انسجام رویه اعمال شود. همچنین، تحدید غیرقانونی استقلال قضایی می‌تواند بی‌طرفی قاضی، کیفیت استدلال، انسجام آراء، حقوق دفاعی و اعتماد به فرایند دادرسی کیفری را تحت تأثیر قرار دهد. بر این اساس، تحقق دادرسی عادلانه مستلزم ایجاد توازن میان استقلال قاضی، نظارت قانونی و پاسخگویی قضایی است.
Hassanpour Oshiani S, Ebrahimi Koushali M, Ghodrati T. Judicial Independence in the Process of Issuing, Supervising, and Judicial Review of Criminal Judgments. ILR 2026; 7 (5) : 6 URL: http://ilrjournal.ir/article-1-384-fa.html
حسن پور اشیانی شیرین، ابراهیمی کوشالی مقداد، قدرتی سیاهمزگی طیبه. استقلال قضایی در فرآیند صدور، نظارت و کنترل قضایی احکام کیفری. پژوهش‌های حقوقی میان‌رشته‌ای. 1405; 7 (5) :73-85
.png)
