|
تکلیف به عقبنشینی در دفاع مشروع؛ مطالعه تطبیقی حقوق ایران و ایالات متحده آمریکا
|
محمد خانی1   ، مریم محمدنیاءحنائی2 |
1- استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نیشابور، نیشابور، ایران.
2- دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نیشابور، نیشابور، ایران. (نویسنده مسؤول) |
|
|
چکیده: (4 مشاهده) |
استفاده از نیروی مرگبار در دفاع مشروع، هنگامیکه مدافع امکان ترک محل و اجتناب از رویارویی را دارد، از مسائل مناقشهبرانگیز حقوق کیفری است. پرسش اصلی آن است که آیا مدافع پیش از توسل به نیرویی که نوعاً قابلیت سلب حیات یا ایجاد صدمه شدید جسمانی دارد، مکلف به عقبنشینی است یا میتواند در برابر مهاجم ایستادگی کند. ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی، دفاع را به ضرورت رفتار، وجود قرائن معقول یا خوف عقلایی و عدم امکان توسل مؤثر و فوری به قوای دولتی مشروط کرده، اما درباره تأثیر امکان عقبنشینی حکم صریحی ندارد. در حقوق ایالاتمتحده آمریکا نیز راهحل واحدی وجود ندارد و باید میان قاعده تکلیف به عقبنشینی، قانون مجازات نمونه، دکترین قلعه و قوانین اصل ایستادگی تفکیک کرد. پژوهش حاضر با روش تحلیلی - تطبیقی و رویکرد کارکردی و هنجاری، جایگاه عقبنشینی را در ساختار دفاع مشروع بررسی میکند. یافته تحقیق نشان میدهد که در حقوق ایران، تکلیف مستقل و مطلقی به عقبنشینی وجود ندارد؛ بااینحال، امکان واقعی، فوری و ایمن خروج میتواند یکی از قرائن مؤثر در احراز ضرورت استفاده از نیروی مرگبار باشد. صرف وجود راه فرار، بدون احراز آگاهی مدافع، امکان عملی خروج و فقدان خطر افزوده برای او یا اشخاص ثالث، برای نفی دفاع مشروع کافی نیست. بر این اساس، ارزیابی عقبنشینی باید بر پایه معیاری تلفیقی و متناسب با اوضاع واقعی حادثه انجام شود.
|
شمارهی مقاله: 4 |
| واژههای کلیدی: دفاع مشروع، نیروی مرگبار، تکلیف به عقبنشینی، اصل ایستادگی، دکترین قلعه، ضرورت دفاع |
|
|
متن کامل [PDF 533 kb]
(2 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1405/6/1 | ویرایش نهایی: 1405/7/15 | پذیرش: 1405/8/2 | انتشار: 1405/10/1
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
.png)
